Likwidacja szkody z niemieckiego OC
Spis treści
Likwidacja szkody w prawie niemieckim
Likwidacja szkody z niemieckiego OC (niem. Schadensregulierung aus der deutschen Haftpflichtversicherung) dotyczy najwcześniej likwidacji roszczenia bezpośrednio przez niemieckie towarzystwo ubezpieczeniowe sprawcy wypadku, natomiast unijne ustawodawstwo przewiduje również możliwość likwidacji szkody przez korespondenta oraz reprezentanta do spraw roszczeń np. w kraju zamieszkania poszkodowanego.
Więcej na ich temat możesz przeczytać w moich innych wpisach o korespondencie zagranicznego zakładu ubezpieczeń oraz o reprezentancie ds. roszczeń.
W razie szkody na terenie Niemiec poszkodowany ma prawo korzystać z pełnej ochrony przewidzianej w niemieckim prawie cywilnym.
Zwykle lepiej zgłosić szkodę bezpośrednio w Niemczech, ponieważ niemiecka likwidacja szkody z OC jest często korzystniejsza niż likwidacja szkody przez zakład ubezpieczeń w Polsce.
Ubezpieczyciel w Niemczech musi bowiem uwzględnić koszty ustalone na rynku lokalnym miejsca zdarzenia, co pozwala na wypłatę pełnego odszkodowania w oparciu o warunki niemieckie np. niemiecką stawkę za roboczogodzinę prac w warsztatach samochodowych (dużo wyższa niż w Polsce).
Rekomenduje się, aby poszkodowany zatrudnił niezależnego rzeczoznawcę (niem. Sachverständiger) i prawnika do przygotowania roszczeń, co wynika z innego niż w prawie polskim ciężaru dowodu. Zgodnie bowiem z prawem niemieckim to poszkodowany ma obowiązek wykazać rozmiar szkody i należne odszkodowanie, przeciwnie jest w prawie polskim gdzie obowiązek ten w postępowaniu likwidacyjnym spoczywa na zakładzie ubezpieczeń.
Kosztorys naprawy czy wyliczenie szkody całkowitej sporządzone przez rzeczoznawcę i usługi prawnika są integralną częścią odszkodowania i pokrywa je ubezpieczyciel sprawcy.
Pomoc specjalistów przyspiesza proces likwidacji szkody i zwiększa szansę na pełne rozliczenie wszystkich kosztów.
Jeśli jednak zgłosimy szkodę polskiej ubezpieczalni, sprawa może się znacznie przedłużyć i skomplikować.
Warto więc w miarę możliwości skorzystać z niemieckiej procedury likwidacyjnej, korzystając z doświadczenia kancelarii specjalizujących się w niemieckim OC.
Warto również wskazać, że sporządzenie kosztorysu nie musi być konieczne w przypadku korzystania z usług doświadczonego prawnika, albowiem praktyka wypracowała już na to nie jeden sposób.
Odszkodowanie z niemieckiej ubezpieczalni
Odszkodowanie z niemieckiej ubezpieczalni przy wypadku komunikacyjnym, który miał miejsce w Niemczech wypłacane jest co do zasady według zasad obowiązujących w Niemczech i obejmuje bardzo szeroki zakres roszczeń.
W praktyce likwidacja szkody z niemieckiego OC oznacza, że ubezpieczyciel sprawcy musi zrekompensować wszystkie realne koszty szkody w mieniu i inne straty poniesione przez poszkodowanego.
Najważniejsze elementy odszkodowania to:
• Odszkodowanie kosztorysowe (niem. Kostenvoranschlag) – oparte na cenach rynkowych. Towarzystwa ubezpieczeniowe w Niemczech honorują stawki godzinowe i ceny części obowiązujące na rynku lokalnym. Oznacza to, że szkodę wycenia się przy użyciu standardów (np. Audatex czy DAT), bez arbitralnych limitów. Odszkodowanie kosztorysowe nie zawiera VAT, który dopłaca się po przedłożeniu faktur z naprawy.
• Rzeczywiste koszty naprawy – jeśli auto naprawimy, niemiecki ubezpieczyciel pokryje naprawę faktycznie przeprowadzoną, zgodnie z przedstawionymi rachunkami. Poszkodowany może wybrać dowolny warsztat, a ubezpieczyciel akceptuje stawki godzinowe obowiązujące w tym warsztacie. Stawki roboczogodziny (niem. Stundensatz) w Niemczech są istotnie wyższe niż w Polsce, sięgając ok. 180–200 € za godzinę.
• Oryginalne części – naprawa może być wykonana z użyciem nowych części fabrycznych, bez potrąceń za amortyzację ze względu na wiek pojazdu. Pozwala to na przywrócenie auta do stanu sprzed wypadku bez strat jakości.
• Samochód zastępczy – ubezpieczyciel niemiecki zwraca koszt wynajmu auta zastępczego (niem. Ersatzfahrzeug) na czas naprawy uszkodzonego samochodu bądź rozliczenia szkody całkowitej. Zwrot obejmuje rozsądny okres najmu – zwykle do momentu zakończenia naprawy lub, w przypadku szkody całkowitej, do zakupu nowego auta.
• Inne koszty dodatkowe – zwrot kosztów np. holowania pojazdu do warsztatu (niem. Abschleppdienst), koszty noclegu, dojazdu czy przechowalni wraków. Są to obowiązkowe elementy odszkodowania z OC sprawcy. Ubezpieczyciel opłaca między innymi holowanie uszkodzonego auta do najbliższego warsztatu, a także inne wydatki związane z likwidacją szkody (np. przechowanie, korekta dokumentów itp.).
• Utrata wartości handlowej – w Niemczech uwzględnia się utratę wartości rynkowej pojazdu wskutek wypadku (niem. Wertminderung). Dla samochodów bezwypadkowych, młodszych niż 5 lat i z przebiegiem do 100 tys. km przysługuje zwrot tzw. utraty wartości handlowej. Oznacza to, że jeżeli po naprawie auto jest warte mniej niż przed szkodą, ubezpieczyciel wypłaci różnicę (określoną przez rzeczoznawcę).
• Utracone dochody – poszkodowanemu przysługuje zwrot utraconych zarobków (niem. Verdienstausfall). W praktyce oznacza to rekompensatę za czas, gdy w wyniku wypadku nie był w stanie pracować. Jeśli miał umowę o pracę, otrzyma realnie utracony dochód. Dla prowadzących działalność lub pracujących na kontrakcie B2B roszczenie dotyczy utraconego zysku (niem. entgangener Gewinn). Wszystkie te koszty ubezpieczyciel pokrywa na zasadach pełnego odszkodowania.
• Zadośćuczynienie – w niemieckim OC można dochodzić również odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu (niem. Schmerzensgeld). Jest to odpowiednik polskiego zadośćuczynienia za ból i cierpienie. Wysokość Schmerzensgeld zależy od rodzaju i trwałości doznanego uszczerbku. Warto podkreślić, że kwoty te są ustalane według niemieckich standardów, często dużo wyższych niż w polskim prawie.
Szkoda całkowita w Niemczech
W Niemczech szkoda całkowita (niem. Totalschaden) występuje, gdy koszty naprawy przekraczają wartość rynkową pojazdu.
Uwaga, w prawie niemieckim możliwe jest rozliczenie szkody, jeżeli koszty naprawy nie przekraczają 130% wartości pojazdu, natomiast ma to swoje dodatkowe obwarowania i zasady, których nieprzestrzeganie może skutkować żądaniem zwrotu części odszkodowania.
Gdy naprawa staje się nieopłacalna następuje szkoda całkowita – towarzystwo wypłaca odszkodowanie równe wartości auta sprzed wypadku pomniejszonej o wartość pozostałości (wraku).
Właściciel może wtedy sprzedać wrak, a niemiecki ubezpieczyciel wylicza wartość pozostałości i odlicza ją od odszkodowania.
Koszty naprawy w Niemczech
Koszty naprawy w Niemczech (niem. Reparaturkosten) często znacznie przewyższają koszty w Polsce. Przede wszystkim stawki robocizny (niem. Stundensatz) w niemieckich warsztatach są wielokrotnie wyższe. Ubezpieczyciele nie mogą ich obniżać, choć praktyka nie jest jednolita.
W praktyce oznacza to, że prosta naprawa blacharska jest tam dużo droższa.Ceny części zamiennych w Niemczech są zaś zbliżone do polskich. Poszkodowany z OC ma prawo do użycia nowych, oryginalnych części bez potrąceń za amortyzację ze względu na wiek auta. Dlatego przy danej naprawie różnica polega głównie na robociźnie.
Samochód zastępczy z niemieckiego OC
Zgodnie z niemieckim prawem poszkodowany ma prawo do samochodu zastępczego (niem. Ersatzfahrzeug lub Ersatzwagen) na czas naprawy uszkodzonego auta lub do czasu nabycia nowego pojazdu, jeśli występuje szkoda całkowita.
Oznacza to, że ubezpieczyciel sprawcy pokrywa koszt wynajmu porównywalnego auta zastępczego. Jeśli poszkodowany nie korzysta z auta zastępczego, w niemieckiej praktyce można także domagać się ryczałtu za brak użytkowania pojazdu (niem. Nutzungsausfallpauschale), wyliczanego w opinii rzeczoznawcy bądź ustalonego przez zakład ubezpieczeń.
Holowanie pojazdu z Niemiec z OC sprawcy
Jeżeli pojazd został unieruchomiony na skutek wypadku, niemiecki ubezpieczyciel pokrywa koszty holowania pojazdu do najbliższego warsztatu czy parkingu (niem. Abschleppdienst).
Zwrot ten obejmuje opłacenie lawety lub innego transportu auta z miejsca zdarzenia oraz ewentualne składowanie.
W praktyce odholowanie pojazdu aż do Polski uznawane jest zwykle za nieekonomiczne, a wtedy ubezpieczyciel płaci holowanie tylko do najbliższego punktu naprawczego, dlatego często lepiej rozważyć sprzedaż wraku na miejscu lub wynajem lawety we własnym zakresie.
Koszt sporządzenia kosztorysu naprawy przez rzeczoznawcę samochodowego
Koszt przygotowania przez rzeczoznawcę samochodowego kosztorysu naprawy (niem. Kostenvoranschlag lub Gutachten) również podlega zwrotowi. W niemieckim OC poszkodowany ma prawo wynająć własnego rzeczoznawcę (niezależnego od ubezpieczyciela) i włączyć jego koszt do odszkodowania.
Jest to standardowa praktyka, a ubezpieczyciel sprawcy pokrywa wynagrodzenie zarówno rzeczoznawcy, jak i prawnika przygotowującego zgłoszenie roszczeń.
Utrata wartości handlowej pojazdu z niemieckiego OC
Roszczenie o utracony handlową (rynkową) wartość pojazdu (niem. Wertminderung) przysługuje, gdy po naprawie wartość auta jest niższa niż przed wypadkiem.
W ramach odszkodowania z niemieckiego OC uwzględnia się ubytek wartości handlowej, a dotyczy to przede wszystkim stosunkowo nowych i bezwypadkowych aut.
Ubezpieczyciel wypłaca wtedy różnicę między rynkową wartością auta przed kolizją a wartością po naprawie.
Wyliczenia najczęściej dokonuje rzeczoznawca samochodowy.
Utracony dochód prawo niemieckie
W niemieckim systemie odszkodowań można także zgłosić roszczenie o utracone dochody (niem. Verdienstausfall lub entgangener Gewinn).
Zasadniczo poszkodowany może żądać zwrotu dochodu, którego nie uzyskał z powodu zdarzenia. Przy umowie o pracę oznacza to pokrycie utraconego wynagrodzenia netto (pomniejszonego o świadczenia chorobowe, rehabilitacyjne), a w przypadku samozatrudnienia czy kontraktu B2B – zwrot realnej utraty zysku.
W praktyce dotyczy to kosztów utraty zarobku za czas, gdy poszkodowany nie mógł pracować. Wszystkie takie utracone zarobki są wliczane do odszkodowania.
Zadośćuczynienie z niemieckiego OC
Poza roszczeniami majątkowymi poszkodowany może dochodzić zadośćuczynienia za ból i cierpienie (niem. Schmerzensgeld). W prawie niemieckim odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu wypłacane jest z OC sprawcy wypadku. Schmerzensgeld to jednorazowe świadczenie uzależnione od rodzaju i trwałości urazów oraz okoliczności zdarzenia. Choć system ten z założenia ma charakter rekompensaty niemajątkowej, w praktyce kwoty zadośćuczynień w Niemczech bywają wyższe niż w Polsce. Płaci je ubezpieczyciel sprawcy zgodnie z niemieckimi taryfami i orzecznictwem.
Podsumowując, procedury likwidacji szkody z niemieckiego OC są bardziej skomplikowane niż w Polsce. Wymagają znajomości niemieckich przepisów, stawek rynkowych i formalności. Dlatego warto skorzystać z pomocy doświadczonych prawników, którzy przygotują pełną dokumentację roszczeń, zadbają o właściwą wycenę szkody i pomogą uzyskać należne odszkodowanie na korzystnych dla poszkodowanego zasadach.
Pytania i odpowiedzi (FAQ)
Szkoda całkowita w Niemczech – co z autem?
W razie szkodzie całkowitej (niem. Totalschaden) najlepszym rozwiązaniem jest zazwyczaj sprzedanie wraku (pozostałości) na miejscu. Można w Niemczech znaleźć firmy skupujące powypadkowe pojazdy albo sprzedać auto samodzielnie. Ubezpieczyciel wylicza wartość pozostałości bądź przyjmuje wartość sprzedanego wraku i uwzględnia ją w odszkodowaniu. Teoretycznie można też poprosić ubezpieczyciela o zorganizowanie sprzedazy wraku, ale taka procedura trwa dłużej.
Natomiast holowanie auta do Polski często uznaje się za nieekonomiczne, przez co pełny koszt transportu do kraju nie zawsze jest zwracany przez niemieckiego ubezpieczyciela, więc zazwyczaj korzystniej sprzedać wrak na miejscu.
Czy mogę wynająć pojazd zastępczy z niemieckiego OC sprawcy?
Tak, zgodnie z prawem niemieckim poszkodowany ma prawo do samochodu zastępczego na czas naprawy uszkodzonego pojazdu. Auto zastępcze powinno być klasą zbliżone do uszkodzonego. Dodatkowo, jeśli nie korzystało się z pojazdu zastępczego, można (choć nie zawsze) otrzymać tzw. ryczałt za brak użytkowania własnego auta, a wartość tę ustala się według powszechnych tabel.
Czy muszę zgłaszać i likwidować szkodę w niemieckiej ubezpieczalni?
Nie ma obowiązku osobistego zgłaszania szkody bezpośrednio w Niemczech. Można to zrobić za pośrednictwem polskiego ubezpieczyciela (reprezentanta do spraw roszczeń) lub pełnomocnika (tzw. korespondenta) w Niemczech. Jednak likwidacja przez polski zakład ubezpieczeń jest zwykle bardziej złożona i czasochłonna. Warto pamiętać, że kancelaria znająca prawo niemieckie potrafi uzyskać odszkodowanie bezpośrednio w euro, według korzystniejszych warunków niemieckich, nawet gdy formalnie zgłosimy szkodę przez Polskę.
Jak ustalana jest szkoda całkowita w prawie niemieckim?
Szkodę całkowitą w Niemczech ustala się na podstawie stosunku kosztów naprawy do wartości auta. Jeżeli koszty naprawy przekraczają wartość pojazdu (ponad 100%), można mówić o tzw. ekonomicznej szkodzie całkowitej. Ubezpieczyciel potrafi jednak sfinansować naprawę do 130% wartości auta sprzed wypadku, jeśli właściciel wyrazi taką wolę, albowiem nie zawsze takie uprawnienie przysługuje. Gdy naprawa jest jeszcze droższa lub nieopłacalna, pojazd uznaje się za całkowitą szkodę. Wtedy wypłacane odszkodowanie to wartość auta przed wypadkiem pomniejszona o wartość wraku.
Czy koszt naprawy w Niemczech a w Polsce się różni?
Tak, głównie ze względu na wyższe stawki robocizny w Niemczech. Średnia stawka w warsztatach w DE wynosi obecnie ok. 180-200€ za roboczogodzinę – to wielokrotnie więcej niż typowe stawki w Polsce (np. 80–200 PLN/rbh). Ceny części nowych są jednak zbliżone, a główną różnicą jest koszt pracy.